HPV Nedir? Belirtileri, Bulaşma Yolları ve HPV Aşısı

Human Papilloma Virüs (HPV), cilt ve mukozaları enfekte eden, en sık cinsel yolla bulaşan yaygın bir DNA virüsüdür. Toplumda o kadar yaygındır ki, ortalama bir yetişkinin 50 yaşına kadar bu virüsle karşılaşma ihtimali yüzde 80 civarındadır. Çoğu zaman hiçbir belirti vermeden vücutta kalsa da bazı durumlarda genital siğillere ve rahim ağzı kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.

Kısaca:

• Yetişkinlerin yüzde 80'i hayatlarının bir döneminde HPV ile karşılaşır.
• Virüsün 170'ten fazla türü bulunur; bunların 40'tan fazlası cinsel temasla bulaşır.
• Enfeksiyonların büyük bir kısmı güçlü bir bağışıklık sistemi sayesinde kendiliğinden temizlenir.
• HPV 6 ve 11 tipleri genital siğillere, 16 ve 18 gibi tipler ise kansere neden olabilir.
• Rahim ağzı kanserini erken evrede yakalamak için düzenli smear testi yaptırmak hayati önem taşır.
• 9'lu HPV aşısı, virüsün en tehlikeli türlerine karşı yüksek oranda koruma sağlar.

HPV Nedir ve Ne Sıklıkla Görülür?

HPV nedir sorusunun en yalın cevabı, derinin epitel tabakasındaki hücreleri hedef alan ve DNA yapısına sahip bir virüs ailesi olduğudur. Bugüne kadar tanımlanmış yaklaşık 170 farklı HPV türü mevcuttur. Bu türlerin bir kısmı ellerde veya ayaklarda siğil yaparken, 40'tan fazla türü doğrudan genital bölgeyi etkiler ve cinsel yolla bulaşır. Bir kişi aynı anda birden fazla HPV tipi ile enfekte olabilmektedir.

HPV enfeksiyonunun tepe noktası genellikle 20 ile 25 yaşları arasında görülür. İnsanların büyük bir çoğunluğu bu virüsü hayatının bir noktasında alır. Ancak enfekte olan herkes hasta olmaz. Kişinin bağışıklık sistemi devreye girerek virüsü çoğu zaman kendiliğinden baskılar ve vücuttan atar. Bu nedenle HPV taşıyıcısı olan pek çok kişi, virüsü taşıdığının farkında bile olmadan yaşamına devam eder.

HPV Nasıl Bulaşır ve Risk Faktörleri Nelerdir?

HPV bulaşma yolları arasında en yaygın olanı cinsel temastır. Virüs, enfekte bir kişinin cildi veya mukozası ile doğrudan temas edilmesi sonucu bulaşır. Vajinal, anal veya oral seks sırasında ciltten cilde temas yoluyla kolayca aktarılabilir. Tam bir cinsel birleşme olmasa dahi, genital bölgelerin birbirine teması virüsün geçişi için yeterlidir.

Prezervatif kullanımı, cinsel yolla bulaşan birçok hastalığa karşı koruma sağlasa da HPV riskini tamamen ortadan kaldırmaz. Çünkü prezervatifin örtmediği cilt bölgelerinde de virüs bulunabilir. Çoklu cinsel partner, erken yaşta cinsel yaşama başlamak ve zayıf bir bağışıklık sistemine sahip olmak HPV enfeksiyonu riskini artıran temel faktörler arasında yer alır. Sigara kullanımı da bağışıklığı baskılayarak virüsün vücutta kalıcı hale gelmesine zemin hazırlar.

HPV Belirtileri Nelerdir?

HPV enfeksiyonu çoğu zaman asemptomatik (belirtisiz) seyreder. Virüs vücuda girdikten sonra aylar, hatta yıllar boyunca sessiz kalabilir. Belirti verdiğinde ise karşılaşılan en yaygın tablo genital siğillerdir. Bazı yüksek riskli HPV tipleri ise hücresel düzeyde değişiklikler yaparak kanser öncüsü lezyonlara yol açar. Bu lezyonlar dışarıdan gözle görülemez ve ağrı yapmaz; sadece tarama testleriyle tespit edilebilirler.

Genital Siğil Nedir?

Genital siğil, tıp dilinde kondilom olarak adlandırılan, genellikle HPV 6 ve 11 tiplerinin neden olduğu et beni benzeri kabartılardır. Kadınlarda vulva, vajina içi, rahim ağzı veya anüs çevresinde; erkeklerde ise penis, testis torbası (skrotum) veya anüs etrafında ortaya çıkabilir. Boyutları toplu iğne başından karnabahar görünümüne kadar değişiklik gösterebilir. Genellikle ağrısızdırlar ancak bazen kaşıntı, hafif kanama veya rahatsızlık hissine neden olabilirler.

Hastanede HPV Tanısı Nasıl Konur?

HPV tanısı, özellikle kadınlarda rutin jinekolojik muayeneler ve tarama testleri sayesinde konur. Rahim ağzındaki hücresel değişiklikleri tespit etmek için en temel yöntem Pap smear testidir. Bu test sırasında rahim ağzından küçük bir fırça yardımıyla ağrısız bir şekilde hücre örneği alınır. Alınan örnek laboratuvarda incelenerek kanser öncüsü (prekanseröz) hücrelerin varlığı araştırılır. Konu hakkında daha detaylı bilgi için Rahim Ağzı Kanseri Nedir? Belirtileri, HPV Aşısı ve Smear Testi yazımızı inceleyebilirsiniz.

Smear testine ek olarak HPV DNA testi de yaygın olarak kullanılır. Bu test, virüsün genetik materyalini saptayarak hangi HPV tipiyle enfekte olduğunuzu kesin olarak belirler. Eğer smear veya HPV DNA testinde yüksek riskli bir durum saptanırsa, hekiminiz kolposkopi adı verilen ışıklı ve büyütücü bir cihazla rahim ağzını detaylı olarak inceler. Gerekli görülürse şüpheli alanlardan biyopsi alınarak kesin tanı konur.

HPV Tedavisi Nasıl Yapılır?

Mevcut tıbbi yaklaşımlarda virüsün kendisini vücuttan tamamen atacak spesifik bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. HPV tedavisi, virüsün neden olduğu sağlık sorunlarını (siğiller ve hücresel bozukluklar) gidermeye yöneliktir. Genital siğillerin tedavisinde kriyoterapi (dondurma), elektrokoterizasyon (yakma), lazer tedavisi veya özel kremler kullanılır. Siğiller tedavi edilse bile virüs vücutta kalabileceği için siğillerin tekrarlama riski her zaman vardır.

Rahim ağzında kanser öncüsü lezyonlar tespit edildiğinde ise amaç, bu hücrelerin kansere dönüşmeden vücuttan uzaklaştırılmasıdır. Bu işlem için LEEP (hastalıklı dokunun elektrik akımıyla kesilip çıkarılması) veya konizasyon (rahim ağzından huni şeklinde doku çıkarılması) gibi küçük cerrahi müdahaleler uygulanır. Tedavi sürecinde hastanın bağışıklık sistemini güçlü tutması, sağlıklı beslenmesi ve sigaradan uzak durması iyileşmeyi doğrudan etkiler.

Erkeklerde HPV Enfeksiyonu ve Aşılama Süreci

Erkeklerde HPV enfeksiyonu genellikle hiçbir belirti vermez ve sessizce seyreder. Ancak erkekler, virüsü farkında olmadan partnerlerine bulaştırarak kadınlarda rahim ağzı kanseri riskini artırabilirler. Erkeklerde en sık görülen belirti genital siğillerdir. Ayrıca yüksek riskli HPV tipleri erkeklerde penis, anüs ve orofaringeal (baş ve boyun) kanserlerine yol açabilmektedir. Erkeklerdeki siğil problemleri hakkında daha fazla bilgi için Erkeklerin Görünmez Sorunu: HPV ve Siğil Tedavisinde Nüks Bilmecesi makalemize göz atabilirsiniz.

Erkek çocuklarının ve yetişkin erkeklerin aşılanması, hem kendi sağlıklarını korumak hem de virüsün toplumdaki yayılımını durdurmak açısından büyük önem taşır. CDC (Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri), 11-12 yaşlarındaki erkek çocuklarının da kız çocukları gibi rutin HPV aşılama programına alınmasını önermektedir. Erkekleri aşılamak, virüsün kadınlara bulaşma zincirini kırmanın en etkili yollarından biridir.

HPV Aşısı Kimlere, Ne Zaman Yapılır?

Günümüzde en çok tercih edilen aşı, 9 farklı HPV türüne (6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58) karşı koruma sağlayan 9'lu HPV aşısıdır. Bu tipler, HPV'ye bağlı kanserlerin yaklaşık yüzde 90'ından sorumludur. Aşı, üst kol veya uyluk bölgesinden kas içine enjeksiyon şeklinde uygulanır. Toplam doz genellikle 6 aylık bir takvim içinde 3 doz olarak tamamlanır.

Aşılama için en ideal dönem, virüsle henüz karşılaşılmamış olan 11-12 yaş aralığıdır. Ancak aşılama en erken 9 yaşında başlayabilir. FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi), HPV aşısının 9 ile 45 yaş aralığındaki bireylere uygulanabileceğini onaylamıştır. Kişi daha önce HPV ile enfekte olmuş veya genital siğil geçirmiş olsa dahi aşı yaptırması tavsiye edilir. Buradaki amaç, mevcut enfeksiyonu tedavi etmek değil, kişinin henüz karşılaşmadığı diğer tehlikeli HPV tiplerine karşı bağışıklık kazanmasını sağlamaktır. Aşı cevabının genç yaşlarda çok daha güçlü oluştuğu akıldan çıkarılmamalıdır.

Komplikasyonlar: Rahim Ağzı Kanseri ve Diğer Riskler

HPV enfeksiyonuyla karşılaşan 100 kadından sadece 1 ile 3'ünde hücresel bozukluklar ilerleyerek kansere dönüşür. Ancak rahim ağzı kanseri teşhisi konan kadınların yüzde 99.7'sinde kanserojen HPV tiplerine rastlanmaktadır. Virüsün vücutta inatçı bir şekilde kalması (persistan enfeksiyon), rahim ağzı hücrelerinde zamanla displazi adı verilen bozulmalara neden olur.

Eğer bu öncü lezyonlar tedavi edilmezse, yıllar içinde invaziv rahim ağzı kanserine dönüşebilir. HPV sadece rahim ağzı kanserine değil; vajina, vulva, anüs, penis ve bademcik/dil kökü kanserlerine de zemin hazırlayabilir. Bu nedenle düzenli tarama testlerini ihmal etmemek ve bağışıklık sistemini zayıflatan faktörlerden uzak durmak hayati bir gerekliliktir.

Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?

HPV genellikle sessiz ilerlese de bazı belirtiler acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Aşağıdaki durumları yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına veya üroloji hekimine başvurmalısınız:

• Genital bölgede, anüs çevresinde veya ağız içinde yeni oluşan et beni benzeri kabartılar,
• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında açıklanamayan vajinal kanama,
• Adet dönemleri dışında veya menopoz sonrasında ortaya çıkan anormal kanamalar,
• Geçmeyen, kötü kokulu veya kanlı vajinal akıntı,
• Pelvik bölgede (karnın alt kısmı) sürekli devam eden şiddetli ağrı.

Eğer vajinal bölgeden aniden başlayan, durdurulamayan şiddetli bir kanama yaşarsanız veya bu kanamaya bağlı yoğun baş dönmesi, baygınlık hissi gelişirse derhal 112 acil servisi aramalı veya en yakın hastanenin acil servisine başvurmalısınız.

BHT CLINIC'te Tanı ve Tedavi Süreci

BHT CLINIC İstanbul Tema Hastanesi olarak, HPV enfeksiyonlarının tanı ve tedavisinde multidisipliner bir yaklaşım sunuyoruz. İleri teknolojiyle donatılmış mikrobiyoloji laboratuvarlarımızda HPV DNA tiplemesi ve smear testleri büyük bir hassasiyetle çalışılmaktadır. Gerekli durumlarda kolposkopi ve küçük cerrahi müdahaleler uzman hekim kadromuz tarafından güvenle gerçekleştirilir.

Hastanemizin Enfeksiyon Hastalıkları, Kadın Hastalıkları ve Doğum ile Üroloji bölümleri, hastalarımızın mahremiyetine en üst düzeyde saygı göstererek tedavi süreçlerini planlamaktadır. 7/24 hizmet veren acil servisimiz ve uzman kadromuzla sağlığınız için her an yanınızdayız. Düzenli taramalarınızı yaptırmak ve aşı süreci hakkında detaylı bilgi almak için web sitemiz üzerinden randevu alabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

HPV aşısı fiyatı ne kadar?

HPV aşısının fiyatı, döviz kurlarına, aşının temin edildiği eczaneye ve uygulandığı sağlık kuruluşuna göre değişiklik göstermektedir. Aşı şu an için rutin devlet aşılama takviminde yer almadığından ücretli olarak temin edilmektedir. Güncel fiyat bilgisi ve uygulama detayları için hastanemizle iletişime geçebilirsiniz.

HPV siğilleri kendiliğinden geçer mi?

Evet, güçlü bir bağışıklık sistemi bazı durumlarda HPV siğillerini aylar veya yıllar içinde kendiliğinden yok edebilir. Ancak siğillerin büyüme, yayılma ve bulaşma riski yüksek olduğundan, genellikle hekim kontrolünde dondurma veya yakma gibi yöntemlerle tedavi edilmeleri önerilir.

HPV testi pozitif çıkarsa ne olur?

HPV testinizin pozitif çıkması kanser olduğunuz anlamına gelmez. Bu sonuç, sadece virüsü taşıdığınızı gösterir. Hekiminiz, virüsün tipine ve smear testi sonucunuza göre sizi kolposkopi gibi ileri incelemelere yönlendirebilir veya daha sık aralıklarla takibe alabilir.

Bakirelerde HPV olur mu?

Evet, bakirelerde de HPV görülebilir. Virüsün bulaşması için tam bir cinsel birleşme (penetrasyon) şart değildir. Enfekte bir kişinin genital bölgesiyle yaşanan yüzeysel cilt teması, virüsün bulaşması için yeterlidir.

Erkekler HPV testi yaptırabilir mi?

Kadınlarda uygulanan smear veya rahim ağzı HPV DNA testi gibi erkekler için rutin ve onaylanmış bir tarama testi bulunmamaktadır. Erkeklerde tanı, genellikle gözle görülen siğillerin klinik muayenesi veya şüpheli lezyonlardan alınan biyopsi ile konulmaktadır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.