Meme Kanseri Nedir? Belirtileri, Evreleri ve Tedavi Yöntemleri

Meme kanseri, meme dokusunu oluşturan hücrelerin kontrolsüz ve sağlıksız bir şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Kadınlarda en sık görülen kanser türü olmakla birlikte, erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilen ve başarı oranı oldukça yüksek olan bir sağlık sorunudur. Kendi kendine meme muayenesi ve düzenli taramalar, hastalığın erken evrede yakalanmasında hayati bir rol oynar.

• Kısaca:
• Her 8 kadından 1'inin yaşamı boyunca meme kanserine yakalanma riski bulunur.
• En yaygın belirti, memede veya koltuk altında ele gelen ağrısız kitledir.
• Vakaların yalnızca %10'luk bir kısmında doğrudan genetik faktörler etkilidir.
• Sağlık Bakanlığı yönergelerine göre 40 yaşından itibaren iki yılda bir mamografi önerilir.
• Tedavi planı hastalığın evresine göre cerrahi, kemoterapi ve radyoterapiyi içerir.

Meme Kanseri Nedir ve Nasıl Oluşur?

Meme, süt üreten bezler (lobüller) ve bu sütü meme başına taşıyan kanallardan (duktuslar) oluşur. Meme kanseri, bu dokulardaki hücrelerin DNA yapısının bozulması ve anormal bir hızla bölünmeye başlamasıyla meydana gelir. Hücrelerdeki bu kontrolsüz çoğalma memenin kanallarında başladığında "duktal karsinom", memenin salgı dokusunda (bezlerde) başladığında ise "lobüler karsinom" adını alır.

Hastalık genellikle 50 ile 70 yaş aralığındaki kadınlarda daha sık görülür. Ancak Türkiye'deki istatistikler, genç yaş gruplarındaki görülme sıklığının dünya geneline kıyasla daha yüksek olduğunu işaret etmektedir. Kanser hücreleri zamanla büyüyerek bir tümör kitlesi oluşturur ve tedavi edilmediği takdirde kan veya lenf yoluyla vücudun diğer bölgelerine yayılma (metastaz) potansiyeli taşır.

Meme Kanseri Nedenleri ve Risk Faktörleri

Meme kanserinin kesin nedeni her hastada tam olarak bilinemese de, hastalığın ortaya çıkma ihtimalini artıran çeşitli etkenler tanımlanmıştır. En büyük risk faktörü kadın olmaktır. Erkeklerde de görülebilmesine rağmen kadınlarda görülme sıklığı çok daha yüksektir. İleri yaş, hastalığın gelişme ihtimalini artıran bir diğer temel faktördür.

Meme kanseri nedenleri arasında genetik yatkınlık sıkça konuşulsa da, tüm meme kanseri vakalarının sadece %10'unda genetik etkenlerin (özellikle BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonlarının) rol oynadığı düşünülmektedir. Ailesinde, özellikle birinci derece akrabalarında 40 yaşından önce meme kanseri öyküsü bulunan kişilerin riski daha yüksektir. Bu konuda daha detaylı bilgi için Meme Kanseri Risk Faktörleri: Genetik mi, Önlenebilir mi? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Değiştirilebilir meme kanseri risk faktörleri arasında obezite, hareketsiz yaşam tarzı, sigara ve alkol tüketimi yer alır. Ayrıca erken yaşta adet görmeye başlamak (12 yaşından önce), geç menopoza girmek (55 yaşından sonra), hiç doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak gibi uzun süreli östrojen maruziyetine neden olan durumlar da riski artırır.

Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın erken evrelerinde genellikle belirgin bir şikayet ortaya çıkmaz. Bu nedenle düzenli taramalar büyük önem taşır. Ancak tümör büyüdükçe bazı fiziksel değişiklikler fark edilebilir hale gelir. Meme kanseri belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

En sık karşılaşılan belirti, memede veya koltuk altında ele gelen, genellikle ağrısız ve sert yapılı kitlelerdir. Bunun yanı sıra meme cildinde kalınlaşma, şişlik veya portakal kabuğu görünümü adı verilen çukurlaşmalar dikkat çekici bulgulardır. Meme başının içeri doğru çökmesi, meme başı çevresinde kızarıklık, kabuklanma veya pullanma da ciddiye alınması gereken işaretlerdir.

Klasik olarak bilinen kanlı meme başı akıntısı daha az sıklıkta görülse de önemli bir uyarıcıdır. Memenin boyutunda veya şeklinde asimetrik, ani bir değişiklik fark edilmesi durumunda vakit kaybetmeden bir genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır.

Adım Adım Kendi Kendine Meme Muayenesi (KKMM)

Kendi kendine meme muayenesi, her kadının kendi meme dokusunu tanımasını ve olası değişiklikleri erken fark etmesini sağlayan basit ama etkili bir yöntemdir. 20 yaşından itibaren her kadının ayda bir kez bu muayeneyi yapması önerilir. En uygun zaman, adet kanamasının bitiminden sonraki 4. veya 5. gündür (meme dokusunun en az hassas ve şiş olduğu dönem). Menopoza girmiş veya rahim ameliyatı geçirmiş kadınlar ise her ayın belirledikleri sabit bir gününde bu işlemi yapmalıdır.

1. Ayna Karşısında Gözlem

Belden yukarısı çıplak olacak şekilde ayna karşısına geçin. Önce kollarınızı iki yana serbestçe bırakarak memelerinizin boyutunu, şeklini ve cilt rengini inceleyin. Ardından kollarınızı havaya kaldırarak aynı incelemeyi tekrarlayın. Son olarak ellerinizi belinize kuvvetlice bastırıp göğüs kaslarınızı kasarak memelerde herhangi bir çekinti, çukurlaşma veya asimetri olup olmadığına bakın.

2. Yatarak Elle Muayene

Sırt üstü düz bir zemine yatın. Sağ memenizi muayene etmek için sağ omzunuzun altına küçük bir yastık koyun ve sağ kolunuzu başınızın arkasına yerleştirin. Sol elinizin orta üç parmağının iç yüzeyini kullanarak, sağ memenizi dıştan içe doğru dairesel hareketlerle, hafiften serte doğru baskı uygulayarak tarayın. Tüm meme dokusunu ve koltuk altını kontrol ettikten sonra aynı işlemi sol meme için tekrarlayın.

3. Ayakta veya Duşta Muayene

Sabunlu ciltte parmakların kayması daha kolay olduğu için duş sırasında elle muayene yapmak oldukça pratiktir. Yatarak yaptığınız dairesel tarama hareketlerini ayakta dururken de uygulayın. Son olarak meme başını nazikçe sıkarak herhangi bir akıntı (özellikle kanlı veya şeffaf) olup olmadığını kontrol edin.

Meme Kanseri Evreleri (Evre 0'dan Evre 4'e)

Meme kanseri evreleri, hastalığın yayılım derecesini belirlemek ve en uygun tedavi planını oluşturmak için kullanılır. Evreleme yapılırken tümörün boyutu, koltuk altı lenf bezlerine sıçrama durumu ve uzak organlara yayılım (metastaz) olup olmadığı değerlendirilir.

• Evre 0 (İn Situ Karsinom): Kanser hücreleri sadece süt kanalları veya bezlerinin içinde sınırlıdır. Çevre dokulara yayılmamış, non-invaziv (yayılmayan) aşamadır. Erken teşhisin en başarılı olduğu evredir.
• Evre 1: Tümör boyutu 2 santimetreden küçüktür ve kanser hücreleri meme dokusu dışına veya koltuk altı lenf bezlerine yayılmamıştır.
• Evre 2: Tümör 2 ile 5 santimetre arasındadır veya kanser hücreleri koltuk altındaki birkaç lenf bezine sıçramıştır. Hastalık hala lokal olarak kabul edilir.
• Evre 3 (Lokal İleri Evre): Tümör 5 santimetreden büyüktür veya koltuk altı lenf bezlerine yoğun bir şekilde yayılmıştır. Kanser hücreleri göğüs duvarına veya meme derisine yapışık olabilir.
• Evre 4 (Metastatik Kanser): Kanser hücreleri memeden çıkarak kan veya lenf yoluyla karaciğer, akciğer, kemik veya beyin gibi uzak organlara yayılmıştır (metastaz yapmıştır).

Tarama Yönergeleri ve Tanı Yöntemleri

Erken teşhis, meme kanseri tedavisinde hayat kurtarıcıdır. Sağlık Bakanlığı yönergelerine ve uluslararası standartlara göre, risk grubunda olmayan kadınlar için 40 yaşından itibaren iki yılda bir mamografi çekilmesi standart tarama protokolüdür. 20-40 yaş arası kadınların ise ayda bir kendi kendine muayene yapması ve iki yılda bir klinik meme muayenesinden geçmesi önerilir. Daha detaylı bir takvim için Yaşınıza Göre Tarama ve Muayene Takvimi içeriğimize göz atabilirsiniz.

Hastanede tanı süreci genellikle fizik muayene ile başlar. Şüpheli bir durum görüldüğünde mamografi, meme ultrasonu veya meme MR'ı gibi görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Kesin tanı, şüpheli bölgeden alınan doku örneğinin patoloji laboratuvarında incelenmesi (biyopsi) ile konulur. Hastalığın yayılımını değerlendirmek için PET-CT gibi ileri görüntüleme araçları da kullanılabilir.

Meme Kanseri Tedavisi Nasıl Yapılır?

Meme kanseri tedavisi, hastanın yaşına, genel sağlık durumuna, tümörün evresine ve hormon reseptörlerinin özelliklerine göre kişiye özel olarak planlanır. Tedavi sürecinde birden fazla disiplin bir arada çalışır. Eğer karaciğer, akciğer veya beyin gibi uzak organlara metastaz yoksa, meme kanserinde ameliyatsız bir tedavi seçeneği söz konusu değildir; cerrahi müdahale tedavinin temelini oluşturur.

Cerrahi yöntemler arasında sadece tümörlü dokunun çıkarıldığı meme koruyucu cerrahi veya memenin tamamının alındığı mastektomi operasyonları bulunur. Cerrahiye ek olarak, kanser hücrelerinin çoğalmasını durdurmak için antineoplastik ilaçlarla kemoterapi uygulanabilir. Tümörün boyutunu küçültmek için ameliyat öncesinde (neoadjuvan) veya kalan hücreleri yok etmek için ameliyat sonrasında (adjuvan) kemoterapi verilebilir.

Işın tedavisi (radyoterapi), özellikle meme koruyucu cerrahi sonrasında bölgede kalan olası kanser hücrelerini yok etmek amacıyla kullanılır. Tümörün hormonlara (östrojen veya progesteron) duyarlı olduğu tespit edilirse, hastalığın tekrarlamasını önlemek için uzun süreli hormonoterapi ilaçları reçete edilir.

Tedavi Sonrası Yaşam ve Komplikasyonlar

Meme kanseri tedavisi gören hastaların en çok merak ettiği konulardan biri özel yaşamın nasıl etkileneceğidir. Tüm meme kanserli hastalar göz önüne alındığında 5 yıllık sağ kalım oranı %80'in üzerindedir. Bu yüksek başarı oranı, tedavi sonrası hayat kalitesinin korunmasını daha da önemli hale getirir.

Tedavi sürecinde yorgunluk, saç dökülmesi veya cilt hassasiyeti gibi geçici komplikasyonlar yaşanabilir. Ancak hastaların cinsel yaşamlarıyla ilgili herhangi bir yasak bulunmadığı bilinmelidir. Gebelik planlaması ise mutlaka hekim koordinasyonunda, tedavilerin tamamlanmasının ardından izin verilebilen bir durumdur. Hastalık için belirlenmiş mucizevi bir diyet programı yoktur; sağlıklı, dengeli beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak iyileşme sürecini destekleyen en güçlü adımlardır.

Ne Zaman Hekime Başvurmalı?

Meme sağlığınızla ilgili olağandışı bir durum fark ettiğinizde beklemek yerine tıbbi değerlendirme almanız şarttır. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşarsanız en kısa sürede bir genel cerrahi uzmanına başvurmalısınız:

• Memede veya koltuk altında yeni fark edilen, sert ve hareketsiz kitleler
• Meme başından gelen kanlı veya şeffaf, kendiliğinden olan akıntı
• Meme cildinde ani kızarıklık, kalınlaşma veya portakal kabuğu görünümü
• Meme şeklinde veya boyutunda açıklanamayan asimetrik değişiklikler

Meme kanseri tanısı almış ve tedavi gören hastalarda ise; aniden gelişen şiddetli nefes darlığı, bilinç bulanıklığı, tümör bölgesinde durdurulamayan kanama veya dayanılmaz kemik ağrıları gibi durumlar acil müdahale gerektirir. Bu gibi durumlarda vakit kaybetmeden 112'yi aramalı veya en yakın acil servise başvurmalısınız.

BHT CLINIC'te Tanı ve Tedavi Süreci

BHT CLINIC İstanbul Tema Hastanesi'nde meme kanseri tanı ve tedavi süreçleri, alanında uzman Genel Cerrahi, Tıbbi Onkoloji ve Radyoloji ekiplerimizin multidisipliner yaklaşımıyla yürütülmektedir. Hastanemizde en güncel görüntüleme teknolojileri (3 Boyutlu Tomosentez Mamografi, Meme MR) ve ileri cerrahi teknikler başarıyla uygulanmaktadır.

Tedavi sürecinde yaşanabilecek ani komplikasyonlar veya acil müdahale gerektiren durumlar için Acil Tıp birimimiz, 7 gün 24 saat kesintisiz hizmet vermektedir. Acil servisimizde Acil Tıp Uzmanlarımız, ihtiyaç halinde ilgili branş hekimlerimizle hızla koordinasyon sağlayarak güvenliğinizi en üst düzeyde tutar. Kapsamlı bir meme muayenesi ve tarama planlaması için randevu alarak uzman hekimlerimizle görüşebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Meme kanseri ağrı yapar mı?

Meme kanseri genellikle erken evrelerde ağrıya neden olmaz. Memede hissedilen ağrıların büyük bir kısmı fibrokistik değişiklikler veya hormonal dalgalanmalar gibi iyi huylu nedenlerden kaynaklanır. Ancak ağrısız da olsa ele gelen kitleler mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Meme kanseri kalıtsal mıdır?

Meme kanseri vakalarının sadece yaklaşık %10'u doğrudan genetik geçişlidir (BRCA1 ve BRCA2 mutasyonları gibi). Ailede meme kanseri öyküsü olması riski artırsa da, hastaların büyük bir çoğunluğunda aile öyküsü bulunmamaktadır.

Meme kanserinde ameliyat şart mı?

Eğer hastalık karaciğer, akciğer veya beyin gibi uzak organlara yayılmamışsa (metastaz yapmamışsa), meme kanserinin temel tedavisi cerrahidir. Ameliyatsız bir iyileşme seçeneği tıbbi olarak mümkün değildir.

Memede kitle her zaman kanser midir?

Hayır, memede ele gelen kitlelerin yaklaşık %80'i kist veya fibroadenom gibi iyi huylu (selim) oluşumlardır. Ancak kitlenin yapısının kesin olarak anlaşılabilmesi için ultrason, mamografi ve gerekirse biyopsi yapılması şarttır.

Erkeklerde meme kanseri olur mu?

Evet, erkeklerde de meme dokusu bulunduğu için meme kanseri gelişebilir. Kadınlara oranla çok daha nadir görülse de, erkeklerin de göğüs bölgesinde fark ettikleri kitle veya değişikliklerde mutlaka hekime başvurmaları gerekir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.