Kalp Hastalıkları Belirtileri: Kalp Rahatsızlığı Nasıl Anlaşılır?

Kalp hastalıkları belirtileri, göğüste baskı hissi, nefes darlığı, çarpıntı ve çabuk yorulma gibi şikayetlerle kendini gösterir. Kalp rahatsızlığı nasıl anlaşılır sorusunun en net yanıtı, vücudunuzun efor altındayken veya dinlenirken verdiği bu erken sinyalleri doğru okumaktır. Erken teşhis, kalp krizini önlemede ve sağlıklı bir yaşam sürmede hayati rol oynar.

Kısaca:

• Göğüs ağrısı, kalbin yeterince kanlanamadığının en yaygın ve belirgin işaretidir.
• Özellikle eforla artan nefes darlığı, kalp yetmezliğinin erken bir sinyali olabilir.
• Kadınlarda kalp krizi belirtileri, erkeklere kıyasla daha belirsiz (mide bulantısı, sırt ağrısı) seyredebilir.
• Sessiz kalp krizleri, belirgin bir göğüs ağrısı yaşanmadan da gerçekleşebilir.
• Düzenli kardiyolojik kontroller, gizli kalp hastalıklarının erken tespiti için kritik öneme sahiptir.

Göğüs Ağrısı (Anjina)

Kalp damar hastalığına bağlı göğüs ağrısı, tıp dilinde anjina pektoris olarak adlandırılır. Genellikle merdiven çıkma, yokuş tırmanma gibi fiziksel efor sırasında, aşırı stresli anlarda veya ağır bir yemek sonrasında kalbin iş yükünün artmasıyla ortaya çıkar. Bu ağrı, göğüs kemiğinin tam ortasında veya sol göğüste başlayan, sol kola, çeneye, boyna ve sırta doğru yayılabilen sıkıştırıcı, ezici veya yanıcı karakterde bir rahatsızlık hissidir. Birçok hasta bu durumu "göğsüme bir ağırlık oturdu" şeklinde tarif eder.

Dakikalarca sürebilen bu ağrı, dinlenmekle veya hekiminizin daha önce reçete ettiği dil altı hapları ya da ağız içi spreyleri kullanmakla hafifleyebilir veya tamamen geçebilir. Ancak dinlenmeye rağmen 15 dakikadan uzun süren, soğuk terleme ve bulantının eşlik ettiği şiddetli göğüs ağrıları doğrudan kalp krizi belirtileri arasında yer alır. Böyle bir durumda vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım çağırmanız gerekir.

Nefes Darlığı (Dispne)

Kalp kaynaklı nefes darlıkları, genellikle fiziksel aktivite ile başlar ve zamanla ilerleyici bir özellik gösterir. Önceleri sadece tempolu yürüyüşlerde veya merdiven çıkarken hissedilen tıkanma hissi, hastalık ilerledikçe düz yolda yürürken, hatta istirahat halindeyken bile ortaya çıkabilir. Kalp kasının kanı yeterince pompalayamaması sonucu akciğerlerde sıvı birikmesi, bu nefes darlığının temel nedenidir.

İlerleyen zamanlarda tedavi edilmeyen kalp yetmezliği vakalarında, hastalar geceleri yastık sayısını artırma ihtiyacı duyar. Düz yatmakta zorlanma, gece uykudan boğulma hissiyle ve öksürükle uyanma (ortopne) oldukça tipik belirtilerdir. Eğer son zamanlarda günlük işlerinizi yaparken eskisinden daha çabuk nefes nefese kalıyorsanız, bu durumu yaşlılığa veya kondisyon eksikliğine bağlamak yerine bir kardiyoloji uzmanına görünmeniz sağlığınız açısından en doğru adımdır.

Çarpıntı (Aritmi)

Pek çok kişi zaman zaman kalbinin hızlı attığını hisseder, ancak kalp çarpıntısı neden olur sorusunun yanıtı her zaman masum değildir. Çarpıntı, kalp atışlarının anormal, düzensiz veya rahatsız edici bir şekilde göğüs bölgesinde ya da boyunda hissedilmesidir. Aşırı çay, kahve tüketimi, stres, uykusuzluk veya bazı tiroid hastalıkları çarpıntıya yol açabileceği gibi, doğrudan kalbin elektrik sistemindeki bir arıza da (aritmi) bu duruma neden olabilir.

Özellikle normalden çok hızlı (taşikardi), düzensiz, aniden başlayıp aniden sonlanan çarpıntılara baş dönmesi, göz kararması, terleme veya bayılma hissi eşlik ediyorsa, bu durum ciddi bir kalp hastalığını işaret eder. Bu hasta grubunda erken dönemde EKG (elektrokardiyografi) ve 24 saatlik ritim holter incelemesinin yapılması şarttır. Hekiminizin gerekli görmesi halinde, ritim bozukluğunun kaynağını bulmak ve tedavi etmek amacıyla elektrofizyolojik inceleme ve ablasyon işlemi de başarıyla uygulanabilmektedir.

Ödem (Vücutta Su Tutulumu)

Ödem, kalp yetmezliğine bağlı olarak vücudun çeşitli bölgelerinde sıvı birikmesi ve şişlik oluşmasıdır. Kalp, kanı vücuda yeterli basınçla pompalayamadığında, kan damarlarda göllenir ve doku aralıklarına sıvı sızar. Özellikle yerçekiminin etkisiyle bacakların ön yüzünde, ayak bileklerinde ve ayak sırtında sıklıkla ödem görülür. Şişen bölgeye parmakla bastırıldığında bir süre çukur kalması (gofre bulgusu) tipiktir.

Sadece bacaklarda değil, karın boşluğunda da sıvı birikebilir; bu durum karında şişkinlik, hazımsızlık ve iştahsızlık gibi şikayetlere yol açar. Akciğerlerde ödem oluşması (akciğer ödemi) ise hastanın nefes almasını ciddi şekilde zorlaştıran, yoğun bakım şartlarında acil tedavi gerektiren hayati bir tablodur. Ayakkabılarınızın aniden dar gelmeye başlaması veya bacaklarınızda açıklanamayan şişlikler fark etmeniz durumunda tıbbi değerlendirme şarttır.

Bayılma (Senkop)

Kalp hastalıklarına bağlı bayılma (kardiyak senkop), genellikle birkaç dakika süren, aniden gelişen ve tam bir bilinç kaybının yaşandığı durumlardır. Beyne giden kan akışının geçici olarak azalması veya durması sonucu ortaya çıkar. Hasta baygınlık anında sözlü ya da ağrılı uyaranlara cevap veremez. Çoğu zaman öncesinde şiddetli bir çarpıntı, göğüs ağrısı veya ani bir göz kararması hissedilebilir.

Kardiyak senkoplar genellikle tekrarlayıcı ve ilerleyici vasıfta olur. Kalp kapakçıklarındaki ciddi darlıklar, tehlikeli ritim bozuklukları veya kalp kası hastalıkları bayılmaya zemin hazırlayabilir. Bu tür hastalar mutlaka ileri tetkik gerektirir. Ekokardiyografi, efor testi ve ritim holter gibi temel incelemelerin yanı sıra, bazı hastalara kalbin elektriksel yollarını detaylı incelemek için elektrofizyolojik çalışma önerilebilir.

Siyanoz (Morluk)

Siyanoz, dokulara yeterli oksijen gitmemesi nedeniyle ciltte, özellikle el ve ayak parmak uçlarında, dudaklarda ve burun ucunda oluşan mavimsi veya morumsu renk değişimidir. Kanın oksijen doygunluğunun belirli bir seviyenin altına düşmesi bu renk değişikliğine neden olur.

Doğumsal kalp hastalıklarına (kalpte delik olması gibi), ağır kalp yetersizliklerine ve ileri derece kalp kapağı hastalıklarına işaret edebileceği gibi, KOAH gibi ciddi akciğer hastalıkları da siyanoza neden olabilir. Özellikle efor sarf edildiğinde veya ağlama sırasında (bebeklerde) morarmanın artması, kalp sağlığı açısından acil olarak değerlendirilmesi gereken bir bulgudur.

Çabuk Yorulma

Çabuk yorulma, günlük hayatta sık karşılaşılan ve genellikle strese veya yoğun iş temposuna bağlanan bir şikayettir. Kansızlık (anemi), vitamin eksikliği, tiroid hastalıkları, yüksek veya düşük tansiyon gibi çok sayıda hastalık çabuk yorulmaya neden olabilir. Ancak bu durum, kalp hastalıkları arasında yer alan kalp yetmezliğinin veya koroner arter hastalığının en erken belirtilerinden biri de olabilir.

Özellikle yaşlılarda bilinen bir koroner kalp hastalığı veya kalp kapak hastalığı varsa, kişinin eskisinden daha çabuk yorulması, günlük işlerini yaparken dinlenme ihtiyacı hissetmesi önemli bir belirti olarak dikkate alınmalıdır. Pazar alışverişi taşırken veya bir kat merdiven çıkarken tükenmişlik hissi yaşıyorsanız, kalbiniz size kapasitesinin zorlandığı mesajını veriyor olabilir.

Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon)

Hipertansiyon, en az iki ayrı günde hekim tarafından ölçülen kan basıncı değerinin 130/90 mmHg ve üzerinde olmasıdır. Doğru bir kan basıncı ölçümünden önce, kişinin 15-20 dakika sessiz bir ortamda dinlenmiş olması; son yarım saat içinde çay, sigara veya kahve tüketmemiş olması gerekir. Şüphelenilen veya yeni tanı alan hastalara, gün içindeki tansiyon dalgalanmalarını görmek için 24 saatlik tansiyon holter takılması önerilir.

Hipertansiyon, toplumun yaklaşık %25’inde görülür ve yaş ilerledikçe bu oran artar. 60 yaşın üzerindeki kişilerin %60’ında, kilosu fazla olanlarda ve ailesinde yüksek tansiyon öyküsü bulunanlarda çok daha sık rastlanır. Başlangıç döneminde hiçbir yakınmaya neden olmayan bu "sessiz katil", kan basıncı iyice yükseldikçe baş ağrısı, aşırı terleme, yorgunluk, kulak çınlaması, görme bozukluğu, huzursuzluk ve ense kökünde yanma gibi şikayetlere neden olabilir. Tedavi edilmezse kalp krizi, felç ve böbrek yetmezliği gibi geri dönüşümü olmayan hasarlara yol açar. Bu nedenle tansiyon ilaçları, kesinlikle hekimin önerdiği dozda ve düzenli olarak kullanılmalıdır.

Kadınlarda Kalp Hastalığı Belirtileri

Toplumda kalp krizinin daha çok erkeklere özgü bir hastalık olduğu yönünde yanlış bir algı vardır; oysa menopoz sonrası dönemde kadınlarda kalp hastalığı riski erkeklerle eşitlenir. Kadınlarda kalp hastalığı belirtileri, klasik göğüs ağrısından ziyade daha atipik (farklı) şekillerde ortaya çıkabilir. Bu durum, teşhisin gecikmesine ve şikayetlerin çoğu zaman reflü, kas ağrısı veya panik atak ile karıştırılmasına yol açar.

Kadın hastalar göğüste ezilme hissi yerine; sırtta, iki kürek kemiği arasında, çenede veya boyunda ağrı hissedebilir. Açıklanamayan aşırı yorgunluk, nefes darlığı, soğuk terleme, mide bulantısı ve kusma, kadınlarda kalp krizinin en sık görülen erken uyarı işaretlerindendir. Özellikle diyabet, yüksek tansiyon veya sigara kullanımı gibi risk faktörleriniz varsa, bu tür atipik belirtileri asla hafife almamalısınız.

Sessiz Kalp Krizi Nedir?

Sessiz kalp krizi, adından da anlaşılacağı üzere, kişinin kalp krizi geçirdiğini fark etmediği, klasik göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi dramatik belirtilerin yaşanmadığı bir durumdur. Çoğu zaman aylar veya yıllar sonra çekilen rutin bir EKG sırasında kalpte oluşan hasarın görülmesiyle tesadüfen sessiz kalp krizi teşhisi konur.

Özellikle uzun yıllar diyabet (şeker hastalığı) tedavisi gören kişilerde, sinir uçlarındaki hasara (nöropati) bağlı olarak ağrı hissi azalabilir. Bu hastalar kalp krizi sırasında sadece hafif bir hazımsızlık, geçici bir halsizlik veya terleme hissedip durumu geçiştirebilirler. Sessiz kalp krizleri de en az belirti veren krizler kadar tehlikelidir ve kalpte kalıcı hasar bırakır. Bu nedenle risk grubundaki kişilerin düzenli kardiyolojik check-up yaptırmaları hayati değer taşır.

Kalp Rahatsızlığı Nasıl Anlaşılır ve Teşhis Edilir?

Kalp hastalıklarının teşhisi, kardiyoloji uzmanının detaylı fiziki muayenesi ve hastanın şikayetlerinin dinlenmesiyle başlar. Kesin tanı için günümüzde oldukça gelişmiş ve ağrısız yöntemler kullanılmaktadır. Elektrokardiyografi (EKG) ile kalbin elektriksel aktivitesi ölçülürken, Ekokardiyografi (EKO) ile kalbin kapakçıkları, duvar hareketleri ve pompalama gücü ultrasonik ses dalgalarıyla detaylı olarak görüntülenir.

Efor testi (treadmill), hastanın bir koşu bandında yürütülerek kalbin iş yükünün artırılması ve bu sırada EKG'nin kaydedilmesi işlemidir; gizli damar tıkanıklıklarının tespitinde çok etkilidir. Ritim ve tansiyon holter cihazları ise hastanın 24 saatlik verilerini kaydederek günlük yaşamdaki anormallikleri yakalar. Gerekli görülen durumlarda, kalp damarlarının iç yapısını kesin olarak görmek için koroner anjiyografi veya bilgisayarlı tomografi (sanal anjiyo) yöntemlerine başvurulur.

Ne Zaman Acil Servise Başvurulmalı?

Kalp hastalıklarında zamanla yarışılır. Bazı belirtiler ortaya çıktığında evde beklemek veya "birazdan geçer" diyerek dinlenmeye çekilmek geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilir. Aşağıdaki şikayetlerden herhangi birini yaşıyorsanız vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni aramalısınız:

• Göğsünüzün ortasında 15 dakikadan uzun süren, baskı, sıkışma veya ağırlık hissi tarzında şiddetli ağrı.
• Ağrının sol kola, omuzlara, boyna, çeneye veya sırta yayılması.
• Göğüs ağrısına eşlik eden soğuk terleme, mide bulantısı, kusma veya baş dönmesi.
• Aniden başlayan, boğulma hissi yaratan şiddetli nefes darlığı.
• Açıklanamayan ve aniden gelişen bilinç kaybı (bayılma).

BHT CLINIC'te Kalp Sağlığı ve Tedavi Süreci

Kalp sağlığınızı korumak ve olası riskleri erken dönemde belirlemek için uzman bir kadroya ve ileri teknolojiye sahip bir merkez seçmek büyük önem taşır. BHT CLINIC İstanbul Tema Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi ile Kardiyoloji bölümleri, multidisipliner bir yaklaşımla çocuk ve erişkin hastalarımıza dünya standartlarında hizmet sunmaktadır.

Hastanemizde, koroner bypass, kalp kapağı onarımları ve minimal invazif cerrahi (küçük kesi ile yapılan ameliyatlar) gibi ileri düzey tedaviler titizlikle uygulanmaktadır. 7/24 hizmet veren acil servisimiz ve tam donanımlı kardiyovasküler yoğun bakım ünitelerimiz ile kalp krizlerine anında müdahale edilmektedir. Kalp sağlığınızı şansa bırakmamak ve şikayetlerinizi ertelememek için size en uygun zamanda bir kardiyoloji randevu oluşturarak check-up programlarımızdan faydalanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kalp hastası olan birinin yüzü nasıl olur?

Kalp yetmezliği veya ciddi kapak hastalığı olan kişilerde, dokulara yeterli oksijen gitmediği için dudaklarda, burun ucunda ve yanaklarda mavimsi/morumsu bir renk değişimi (siyanoz) görülebilir. Ayrıca ileri derece kalp yetmezliğinde yüzde ve göz kapaklarında şişlik (ödem) veya aşırı solukluk da fark edilebilir.

Kalp ağrısı nerede olur ve nereye vurur?

Tipik kalp ağrısı genellikle göğüs kemiğinin (iman tahtası) tam ortasında veya hafif solunda, geniş bir alanda hissedilir. Bu ağrı sıklıkla sol kola, omuzlara, boyna, alt çeneye ve sırta doğru yayılım gösterir. Noktasal, parmakla gösterilebilen veya nefes alıp vermekle batan ağrılar genellikle kalp kaynaklı değildir.

Kalp krizi belirtileri kaç gün önceden başlar?

Bazı hastalarda kalp krizi hiçbir uyarı vermeden aniden başlasa da, birçok kişide krizden günler veya haftalar önce öncü belirtiler görülebilir. Giderek artan yorgunluk, hafif eforla bile ortaya çıkan kısa süreli göğüs baskısı, uyku bozuklukları ve açıklanamayan nefes darlığı, yaklaşan bir kalp krizinin erken sinyalleri olabilir.

Midede gaz ve yanma kalp krizi belirtisi olabilir mi?

Evet, özellikle kalbin alt duvarını besleyen damarların tıkanıklığında (inferior miyokard enfarktüsü) ağrı mide bölgesine vurabilir. Hastalar bu durumu şiddetli bir hazımsızlık, gaz sıkışması veya mide yanması olarak tarif edebilir. Antiasit ilaçlarla geçmeyen ve terlemenin eşlik ettiği mide ağrılarında mutlaka EKG çekilmelidir.

Kalp çarpıntısı ne zaman tehlikelidir?

Çarpıntıya göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi, göz kararması veya bayılma eşlik ediyorsa durum tehlikelidir. Ayrıca istirahat halindeyken aniden başlayan, çok hızlı (dakikada 120 atımın üzeri) ve düzensiz seyreden çarpıntılar acil tıbbi değerlendirme gerektirir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.